De Vormschool: Leukste tijd uit mijn jeugd
Tot mijn 8e jaar, dat was in 1938, heb ik vlakbij het Mercatorplein gewoond en daarna woonde ik mijn hele jeugd met ouders, broer en zussen in de Vrolikstraat. Ik ging naar de “gewone” R.K. St. Barbaraschool in de 3e Oosterparkstraat. Er was ook een Montessorischool “aan de andere kant” in de 2e Oosterpark-straat.
Het was oorlogstijd en er was niet veel materiaal beschikbaar. Je kreeg een bon om 6 schriften aan te schaffen. Het papier was houtachtig en met de kroontjespen uit die tijd ging de inkt vaak uitlopen.
Met mijn mulo- en typediploma op zak ging ik werken bij het R.K. Beroepskeuzebureau in de tweede Constantijn Huygenstraat als jongste bediende voor f. 45,-- in de maand. Ik herinner me nog goed dat alles op de bon gekocht moest worden. Als er iemand op kantoor jarig was moest ik bij de bakker op het hoekje van de Overtoom gebak halen, omdat die gebak verkocht zonder bon, al was het dan maar één soort. De gebakjes waren bootvormig met bruin glazuur en van binnen mokkavulling! Ik moest allerlei klusjes opknappen, maar kon natuurlijk meer en daar kreeg ik ook de kans voor als er een typiste op vakantie ging. Dan mocht ik de rapporten uittypen. Ook begeleidde ik de meisjes die getest moesten worden. Zo kwam op een dag Henny voor een test voor kleuterleidster. Het klikte op een of andere manier met haar en ook met haar moeder. Na drie weken kwamen Henny met haar moeder om het testrapport te bespreken. Ze was heel geschikt bevonden om kleuterleidster te worden. Henny woonde in de Stadionbuurt. Ze was de oudste van 9 kinderen. Haar moeder nodigde mij uit een keertje bij hen thuis te komen. Opeens wist ik het. Ik wilde ook kleuterleidster worden. Met een lijst met namen van scholen waar de opleiding gevolgd kon worden kwam ik thuis en mijn moeder ging mee om mij in 1947 aan te melden bij de R.K. Vormschool aan de Da Costakade. De jaren op deze school beschouw ik als de leukste jaren uit mijn jeugd.
Het was gelijk stage lopen in de Indische buurt. De ene week ’s morgens en de andere week ’s middags. De lessen waren ’s avonds van 5 tot 8 uur. Godsdienst was ook een héél belangrijk vak. Als je op het examen geen voldoende haalde was je gezakt. Met de stage verdiende je niks. Je kreeg f. 2,50 zakgeld, terwijl je soms alleen voor klassen met 40-44 kinderen stond! Ik ben mijn ouders nog altijd dankbaar dat ze instemden met mijn studie. Het heeft hen heel veel gekost. Zij kregen geen kinderbijslag of een studietoelage. En, zei mijn moeder, begin nog maar niet aan verkering!
GESLAAGD EN EEN EIGEN KLAS
Het was in die tijd ook al moeilijk een baan te vinden. Omdat een kleuterleidster naar het klooster ging kwam ik op de St. Barbara kleuterschool, mijn vertrouwde school.
Ik werkte ook in een hoekklas, d.w.z. ramen op het Eikenplein en de 3e Oosterparkstraat. ’n Zee van licht. In mijn eerste kleuterklas zaten 48 kinderen. Met z’n tweeën op bankjes, armpjes over elkaar. Alles ging klassikaal. Bijvoorbeeld allemaal vlechten, tekenen, met blokken spelen, enz. Ik ging al gauw met groepjes werken. Dat beviel goed. Het hoofd van de school kwam, onder het mom van een kopje koffie brengen, controleren of alles goed ging. Ook de Inspectie Onderwijs nam af en toe een kijkje en twee keer per jaar waren er de bezoeken van het Bisdom. De kinderen moesten het Onze Vader en het Weesgegroet kennen en met Pasen het lijdensverhaal. Een belevenis was altijd het sinterklaasfeest dat we samen met de kinderen van de Montessori vierden. Koster Lemkes was jarenlang de enige èchte Sinterklaas! In heel Amsterdam werden er toen collectes op straat gehouden. In het eerste jaar van mijn opleiding moest ik ook op straat collecteren in de Sarphatistraat, de buurt van Carré en de Weesperstraat. We moesten thuis al wat geld in de bus doen. Mijn moeder had een goed idee en stopte er een aantal knopen in om mee te rammelen! Toen ik al een uurtje had lopen rammelen met mijn collectebus kwam er een matroos voorbij. Tot mijn verbazing deed hij f. 10,-- in de bus en zei: “Ik heb zulke leuke herinneringen aan Sinterklaas uit mijn jeugd”. Al met al een hele leuke tijd als kleuterjuf op de St. Barbaraschool.
ALS JE GING TROUWEN WERD JE ONTSLAGEN
Dat was in die tijd heel gewoon. Je was er voor je man en ging een gezin stichten. Maar de overgang was zó groot. Jan, mijn man, moest in die tijd ook nog eens vaak overwerken. Daar zat ik dan. Eerst in een klas met 45 kinderen en toen in m’n eentje in de kamer!
We hebben 5 jaar ingewoond op het Krugerplein. We hadden inmiddels 3 kinderen. De muren stonden bol. Met z’n vijven in één slaapkamer. Jan werkte bij een grote aannemer, die een kantoor had in de Kerkstraat. Toen deze een keertje bij ons op bezoek was verbaasde hij zich erover dat wij zo klein woonden en bood ons een dienstwoning aan. Grote kamers van 3.20 m hoog. Één voorwaarde was er wel. Ik moest alles schoonhouden, zorgen voor de koffie en thee en de kachels aanmaken. Ik zag alleen maar de ruimte en vergat gewoon dat het best wel eens moeilijk zou worden met 3 kleine kinderen.
Op een dag kwam er een vrouw bij me en zei dat haar de dienstwoning beloofd was. Zij en haar man waren al wat ouder en de kinderen waren de deur uit. Nadat zij hoorde hoe wij de woning gekregen hadden stelde ze woningruil voor.
VAAK VERHUISD
Na 3 maanden Kerkstraat woonden we daarna in de 2e Atjehstraat op 3 hoog. Een last viel van me af. We woonden daar erg fijn maar wilden na verloop van tijd toch wat meer comfort. Niet steeds naar het badhuis, maar zelf een douche. Zo kwamen we op het Christoffel Plantijnpad te wonen. Heerlijk bij het water. De kinderen genoten volop met hun opblaasboot. In 1977 kreeg Jan een baan aangeboden als opzichter bij het complex woningen Oranjehof in de Geuzenstraat, inclusief een dienstwoning.
Elke morgen had Jan spreekuur en werden de klachten genoteerd en zorgde hij ervoor dat alles door de juiste mensen werd opgelost. Daar woonden we 14 jaar. Na 7 jaar werd Jan op kantoor geroepen en werd meegedeeld dat Oranjehof aan Caransa werd verkocht. Caransa deed in onroerend goed en was niet van plan mensen in dienst te houden. Na toch nog 7 jaar in de Geuzen-straat gewoond te hebben kregen we eindelijk van woningstichting Dr. Schaepman een woning in de Jan Smitstraat, waar we 9 jaar bleven. Jan liep intussen tegen de 70 en we wilden wel graag een huis met een lift. De wachtlijst was 8 jaar! Toen lazen we een advertentie van Gerard Bakker. ’n Heel verhaal: Koopwoningen, maandlasten f. 400,-- à f. 500,-- etc. etc. We woonden destijds voor f. 296,--!
We maakten een afspraak en zeiden dat we geïnteresseerd waren. Jan en ik fietsten naar de Stadionweg en zeiden voor we naar binnen gingen tegen elkaar: “We kopen géén huis”!
Een secretaresse hielp ons verder. Anderhalf uur later hadden we het huis op papier gekocht!! Alles gelijkvloers, met tuin. We waren bloednerveus. Het leek allemaal in een roes gegaan.
Het is nu 19 jaar geleden dat we op de Mechelensingel in Slotervaart neerstreken, waarvan 17 jaar heel gelukkig met Jan. Een prachtige wijk in Nieuw Sloten met winkels in de buurt.
Altijd heb ik graag werk voor de kerk gedaan. Tot mijn 80e deed ik in de Paulusparochie o.a. kinderpastoraat en leidde ik bijeenkomsten na de 1e H.Communie tot het moment waarop de kinderen het H.Vormsel ontvingen. Na 9 jaar penningmeester en 5 jaar voorzitter van de Katholieke Bond voor Ouderen (K.B.O.) nemen nu anderen de stokjes over en ga ik gezellig naar de soos op maandagmiddag en op woensdagmiddag naar kaarten bij de Pauluskerk. Iedereen van 55plus is daar altijd welkom!
Mevr. M.C. Koenders - Luiijf
foto 1: Vrolikstraat Ansichtkaart van de straat waarin je woonde, toen te koop bij
elke boek- en sigarenwinkel. *)
foto 2: St.Barbara Kleuterschool *)
foto 3: Jan, ik en onze 3 kinderen *)
foto 4: Oranjehofcomplex Geuzenstraat, linksonder dienstwoning **)
*) Eigen foto’s van Mevr. Koenders
**) Foto website Oranjehof Amsterdam
Verzamelaarster: Mevr. A. van Bentum- Buijen
Vertelster: Mevr. M.C. Koenders - Luiijf